Sifiliz

Sifiliz sıklığı son yıllarda giderek artan cinsel yolla bulaşan hastalıkların başında gelmektedir. Sifiliz tedavi edilmediği zaman pek çok hastalığa neden olur. Amerika’da her yıl yaklaşık 80 000 yeni hasta bildirilmektedir.

Sifilize neden olan Treponema pallidum adlı mikroorganizma sadece insanlarda hastalığa neden olur. Sağlam deri ve mukozadan kolayca penetre olur. 0-4 °C kanda 1-3 gün yaşayabilir.

Konjenital dışındaki tüm bulaşmalarda primer, sekonder ya da erken latent sifilisteki deri lezyonları bulaştan sorumludur. Geç latent ve tersiyer (geç evre) sifiliz bulaşıcı değildir.

-Orogenital ve anorektal temas dahil cinsel temas ile bazen öpüşmeyle ya da yakın vücut temasıyla bulaşabilir.

Vajina, penis, anüs ve ağız mukozası vücuda girmesi için uygun ortam sağlar.

İmmatür bir immün sistem nedeniyle fetüs 16.-18. gestrasyonel haftadan önce nadiren enfekte olur. Genellikle düşükle, erken doğum ya da ölü doğumla sonuçlanır (%50).

Hastalığa yakalanmış kişilerden kan nakli ile, iğne ucu ile, deriyi kesici aletler yolu ile sağlıklı insanlara bulaşır.

Hastalığın bulaşma anından itibaren 10-90 günlük bir kuluçka süresi vardır. Sifilizin üç dönemi vardır. İlk iki dönemin tedavisi kolaydır, 3. dönemdeki tedavi ise çok daha zordur!

Sifiliz en yaygın olarak iç ve dış genital organlar, iç ve dış dudaklar ve klitoris çevresinde olmak üzere ilk temas yerinde bir kabarcık şeklinde başlayarak hızla gelişir ve şankır denilen ağrısız, sert tabanlı, zımbayla delinmişçesine düzgün kenarlı, kırmızı, yüzeysel, kenarları kalkık (7. günde tabanı sert ve temiz, 10. günde tek veya çift taraflı LAP) genellikle tek bazen çok sayıda ülserler (açık yaralar) görülür. Kasıklarda şişme olabilir. Bu yara 4-6 hafta sonra kendiliğinden iyileşir.

Birinci dönemden 7-10 hafta sonra lenf bezlerin ele gelmesi (bakteriemi dönemi), yorgunluk, baş ağrısı, ciltte kaşıntısız kırmızı döküntüler (egzama) ve cinsel bölgelerde yüzeysel yaralar şeklinde şikayetler ortaya çıkar. Bu belirtiler bir süre sonra (2-6 hafta içinde ) kendiliğinden geçer. Tedavi edilmeyen olguların %33′ünde 3. dönem semptomları görülemeye başlar.

İlerlemiş sifiliz ikinci dönemden 10-25 yıl sonra ortaya çıkar. Hastada kalp şikayetleri, sinir sistemi bozuklukları, solunum yolları problemleri ayrıca deri ve iskelet sistemi şikayetleri vardır. Bu problemler çoğunlukla kalıcıdır ve tedavisi, durdurulması zordur. Ölümcül olabilir.

• Hepatosplenomegali (Karaciğer büyümesi)
• Eklem şişliği
• Deri döküntüleri
• Anemi
• Sarılık
• Metafiziol distrosi
• Periostit (kemik zarı iltihabı)
• Serebrospinal sıvıda (beyin sıvısı) değişiklikler
• Hutchinson dişleri
• Interstisyel keratit nedbe dokusu
• Kemiklerde anormallikler

Hastalığın 1. ve 2. dönemlerinde yaralardan alınan örneklerde etken aranır. Ayrıca kan örneklerinde de antikor bakılarak tanı koyulabilir (3., 6. ve 12. aylarda yapılmalıdır. Tedaviden sonraki 3. ayda titrasyon eğrisi en az ¼’e inmiş olmalı.). Tanıda iki tür test kullanılır. Bunlardan ilki tarama amaçlı kullanılan VDRL gibi reagin testleridir. İkinci testin adı ise treponema testleridir (FTA-ABS ve MHA-TP).

Hastalığın tedavisinde ne kadar erken devrede başlanırsa o kadar iyi netice alınır. Sifiliz eldeki antibiyotiklerle (Penicillin) kolayca tedavi edilebilmektedir. 1 yıldan kısa süreli hastalık (erken latent, evre I-II veya III) : Penicilin G tek doz 2.4 miyon ünite 1 M 1 yıldan uzun süreli hastalık (geç latent, evre III) : B P G 3 hafta /haftada 1 ve Doxyciclin ile beraber 2.4 millien ünite 1 M Nörolojik, oftalmolojik bulguların olması, primer tedavinin başarısız olması, aortit, gomlosu olması durumlarında nörosifiliz düşünülebilir. Nörosifiliz varsa 10-14 gün her 4 saatte bir 12-24 milyon ünite Penicillin G i.v. Penicilinle alerjisi olanlarda doxycicline, tetracycline kullanılabilir. Gebelerde doxycicline ve tetracycline kontrendike olduğundan ve sadece penicilline’in bebeği introuterine enfeksiyonundan koruduğu için Penicillin kullanılır. Alerjisi olan bütün gebelerde Penicillin desentizasyonu ve deri testi uygulanmalıdır.

Şüphelendiniz bir kişi (yeni tanıştığınız herkes şüphelidir) ile cinsel ilişkide bulunacaksanız meni, vajinal akıntılar ve kan gibi sifiliz mikrobunun bulunabileceği vücut sıvıları ile teması önlemek için ilk temastan başlamak üzere devamlı prezervatif (kondom, kaput) kullanınız.

Çocuk sahibi olmak isteyen çiftler sifiliz mikrobu taşıdığınızdan şüpheniz varsa hamilelik gerçekleşmeden önce mutlaka bir hekime başvurunuz. Bu anne adayı kadar baba adayı için de geçerlidir. Gebeliğin ilk yarısında gerekli tedavi sağlanırsa çocukta sifiliz oluşumu engellenebilir. HIV (+) bir insanda sifilizin klinik seyri çok daha süratlidir. Yıllar alan 3. aşamaya gelme HIV (+) kişilerde aylarla belirtilir.