Parasetamol analjezik ve antipiretik bir ajandır. Ancak zayıf antienflamatuar özelliği de vardır. Analjezik ve antipiretik etkisini siklooksijenaz enzimini inhibe ederek gösterir. Antienflamatuar etkisi ise enflamatuar dokuların diğer dokulara oranla daha yüksek seviyede hücresel peroksitler içermesi ve bu hücresel peroksitlerin parasetamolün siklooksijenaz inhibisyonunu önlemesiyle açıklanmaktadır.
Farmakokinetik özellikleri:
Emilimi:
İnce bağırsaklardan pasif transferle emilir. Mide boşalma süresi emilim için hız sınırlayıcı basamaktır. Kanda en yüksek seviyeye oral uygulamadan sonra 30 ile 90 dakika arasında ulaşır. Oral kullanılan ilaçın kana tam olarak geçişi doza bağlıdır. Kullanılan 500 mg.ın %63ü kana geçerken, 1 g.ın %90ı tam olarak kana geçer.
Dağılım:
Tüm vücut sıvısına eşit miktarda dağılır. Dağılım hacmi: 0,95ı/kg.dır. Plazma proteinlerine bağlanmaz.
Metabolizma:
Kana karışan parasetamol, karaciğer tarafından 1,5-2 saat içinde yarılanır.
%10 kadarı sitokrom p450 oksidaz sistemi tarafından reaktif bir metaboliti olan asetamidokinon’a dönüşür. Yüklü miktarda parasematol alındığında bu metabolitin karaciğerde birikmesine neden olur.
Tek dozu (1000mg iv) takiben parasetamolün total vücut klerensi 5ml/dak/kg.dır.
Parasetamolün renal klerensi pH’a değil, idrar akış hızına bağlıdır. Uygulanan ilacın %4′den daha azı değişmemeiş parasetamol halinde atılır.
Sağlıklı bir bireyde terapötik dozun yaklaşık %85-95′i 24 saat içinde idrar ile atılır.
Böbrek Yetmezliğinde: Eliminasyon hızı azalır. Glukoronid ve sülfat konjugatlarında belirgin birikme olur. Kronik böbrek yetmezliği olan hastalarda doz aralıklarının uzatılması tavsiye edilir. Hemodiyalizde parasetamol kan düzeyleri azalabileceğinden terapötik kan düzeylerini korumak için ilave parasetamol dozları gerekebilir.
Karaciğer Yetmezliğinde: Sadece ciddi karaciğer yetmezlikli hastalarda plazma yarılanma ömrü önemli derecede uzar. Kronik stabil karaciğer hastalığı olan 20 hastaya 13 gün süreyle günde 4 gr parasetamol verilmesi karaciğer fonksiyonunda bozulmaya yol açmamıştır.
Yaşlılarda: Zayıf, hareketsiz ve yaşlı hastalarda sağlıklı gençlere göre yarılanma ömrünün azaldığını düşündüren kanıtlar vardır.
Çocuklarda: 0-2 gün arası yenidoğanlar ile 3-10 yaş arası çocuklarda parasetamol major metaboliti parasetamol sülfat’tır. 12 yaş üzeri çocuklar için metabolit yetişkinlerdeki gibi glukoronid’dir.
Kullanıldığı Durumlar:
Hafif ve orta şiddetteki ağrı ve ateşin tedavisi için kullanılabilir.
Kullanılması Sakıncalı Durumlar:
Parasetamole karşı aşırı duyarlılığın olduğu bilinen hastalarda kullanılmamalıdır.
Uyarı ve Önlemler:
Parasetamol, anemisi olanlar, akciğer hastaları, karaciğer ve böbrek fonksiyon bozukluğu olan hastalarda dikkatle kullanılmalıdır.
Gebelik döneminde kullanımı: Gebelik kategorisi B’dir. Parasetamol plasentayı geçer ve fetusun dolaşımında annedekine benzer seviyelere ulaşır. Çalışmalarda 650 mg.lık dozun %1′inden azı anne sütünde saptanmıştır. Tedavi edici dozlarda kullanıldığında bebek üzerinde risk oluşturmadığı kabul edilir. Ağrılı durumlarda çocuklarda 5, yetişkinlerde 10 günden fazla süreyle kullanılmamalıdır. Tekrarlayan ve 3 günden fazla süren 39,5 dereceden yüksek ateş durumlarında doktora danışılmadan kullanılmamalıdır.
Araç ve makina kullanımına etkisi: Herhangi bir etki oluşturması beklenmez.
Yan Etkiler:
Yan etkileri hafiftir. Nadiren ilacfın kesilmesiyle kaybolan alerjik reaksiyonlar ve cilt döküntüleri görülebilir.
Çok miktarda alındığında, seyrek de olsa mide-barsak bozuklukları, kansızlık, karaciğer hasarı yapabilir. Bu bulgular dozun alınmasından 1-6 gün sonrasına kadar görülmeyebilir.
10 gr.ın üstünde alınması durumunda toksisite (zehirlenme) görülmesi muhtemeldir.
Beklenmeyen bir etki görüldüğünde doktorunuza başvurunuz.
İlaç etkileşimleri:
Antikonvülzanlar ve Oral Kontraseptif Steroidler: Uzun süreli kullanımında karaciğer enzimlerini yükseltirler.
Meoklopramid: İnce barsakta emilimi arttırır.
5HIAA: Üriner testinde Yalancı pozitif sonuç verir.
Barbitürat, Trisiklik Antidepressan, Alkol: Parasetamolün etkisini azaltır.
Fenotiyazin: Karaciğer fonksiyon bozukluğu yapar.
Kloramfenikol ve doksorubin ile etkileşebilir.
203 views
No comments yet.